Δύσκολο αυτό το Καλοκαίρι. Κάθε μέρα ήταν σαν να δεχόμασταν μια γροθιά στο στομάχι. Μετά τον πολυήμερο καύσωνα, οι πυρκαγιές ήρθαν να ταρακουνήσουν βεβαιότητες, που δεν είχαμε στο μυαλό μας. Καταλαβαίναμε ότι δεν βρισκόμαστε πια στην εποχή που συζητούσαμε γενικά ή θεωρητικά για την Κλιματική Αλλαγή, αλλά ότι έχουμε εισέλθει στην περίοδο της Κλιματικής Κρίσης. Συνειδητοποιούσαμε, ταυτόχρονα, τα όριά μας, τα όρια ενός Κρατικού Μηχανισμού, που πιάστηκε αδιάβαστος με αποτέλεσμα μια τεράστια οικολογική καταστροφή. Ενάμιση εκατομμύρια στρέμματα καμένα, εκατοντάδες σπίτια κατεστραμμένα, επιχειρήσεις που κάηκαν παρασύροντας τον κόπο χρόνων.
Βλέπαμε, όμως, και τα όρια ενός Πολιτικού Συστήματος, που έχει εξασκηθεί σε μια λογική άσπρου-μαύρου, αφήνοντας στο περιθώριο την ουσία. Η Κυβέρνηση και ο Πρωθυπουργός εμφάνισαν περίπου πως έγινε ότι ήταν ανθρωπίνως δυνατόν. Αφέθηκε να εννοηθεί πως υπάρχουν ευθύνες, που στην κατάλληλη στιγμή θα αποδοθούν. «Σοφόν όμως το σαφές» και κάτι τέτοιο δεν υπήρξε, αποδυναμώνοντας έτσι και την αξία της συγνώμης του Πρωθυπουργού. Στον απολογισμό θα μπορούσε να υπάρχει καταγραφή μιας επιτυχίας: Η επιτυχία της τακτικής των έγκαιρων εκκενώσεων και η μη ύπαρξη κανενός θύματος. Σημαντικό, χωρίς αστερίσκους. Απλά αυτό δεν αρκεί όταν έχει καεί η «μισή Ελλάδα». Ακόμα και αν πάρει κάποιος ως βάση για συζήτηση ότι έγινε το ανθρωπίνως δυνατόν, το συμπέρασμα είναι ότι δεν ήταν αρκετό. Ότι τα μέτρα πρόληψης και κατάσβεσης δεν ήταν αρκετά να αντιμετωπίσουν το μέγεθος και την έκταση των πυρκαγιών. Ότι δεν υπάρχει μια συνολικά διαφορετική πολιτική αντιμετώπισης τέτοιων καταστροφών, ακριβώς στην εποχή της Κλιματικής κρίσης. Η διαχείριση των πυρκαγιών ξέφυγε. Η Β. Εύβοια, αλλά και η Μεσσηνία και η Ηλεία φαίνεται να πλήρωσαν λάθη εκτιμήσεων για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών στην Αττική. Δεν έγινε τίποτα στην κατεύθυνση υλοποίησης προτάσεων επιστημόνων για την απλούστευση της διαδικασίας αντιμετώπισης των πυρκαγιών.
Από την άλλη, η Αντιπολίτευση φάνηκε αμήχανη και ακολουθώντας τετριμμένες τακτικές μιλούσε υποβαθμίζοντας τη σημασία διασφάλισης των ανθρωπίνων ζωών, διακωμωδώντας επικίνδυνα τις εκκενώσεις ή και επιβραβεύοντας όσους δεν υπάκουσαν σ’ αυτές. Ζητήθηκαν και κάποιες παραιτήσεις Υπουργών. Αυτό όμως είναι το πρόβλημα;
Βρισκόμαστε σε μια περίοδο που χρειάζονται μαζί με τα μέτρα στήριξης των πληγέντων και των περιοχών που χτυπήθηκαν, θεσμικές αλλαγές, που να βάζουν τέλος στο αλαλούμ όπως διαμορφώθηκε διαχρονικά, μέτρα που να θωρακίζουν τη χώρα απέναντι σε ακραία φαινόμενα που θα βρούμε μπροστά μας, οικολογικές – περιβαλλοντικές – ενεργειακές πολιτικές που να αντιστοιχούν στις ανάγκες της Κλιματικής κρίσης. Η καταστροφή που έγινε είναι εθνική, το ίδιο και η ανάγκη για μια σύγχρονη Περιβαλλοντική Πολιτική. Εθνική πρέπει να είναι και η απάντηση, στηριγμένη σε καθαρές κουβέντες και αυστηρή κριτική για λάθη, καθυστερήσεις.
Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για την πανδημία και τον κίνδυνο που διαφαίνεται. Δύο όπλα έχουμε: Τον εμβολιασμό και την εφαρμογή των μέτρων προστασίας. Η χώρα δεν μπορεί να πέσει θύμα ούτε συντεχνιών, ούτε «ψεκασμένων», ούτε όσων «δεν έχουν πειστεί ακόμα» και αυτό πρέπει να αποτελεί βάση εθνικής συμφωνίας. Είναι αδιανόητο να υπονομεύεται η υποχρεωτικότητα σε κρίσιμες επαγγελματικές κατηγορίες, η προσπάθεια εμβολιασμού.
Δύο κρίσιμα μέτωπα, δύο «πόλεμοι» μπροστά σε ένα δύσκολο Φθινόπωρο. Ας σκεφτούμε εθνικά, ας αφήσει η Κυβέρνηση την ωραιοποίηση των πάντων και πτέρυγες της Αντιπολίτευσης ας αφήσουν τις αντιπολιτευτικές τακτικές προηγούμενων δεκαετιών. Μόνο έτσι θα πετύχουμε.
*άρθρο της κ. Νάντιας Γιαννακοπούλου στην εφημερίδα τα Νέα
«Πατέρα δεν ανήκεις πλέον σε εμάς, ανήκεις στην ιστορία», είπε ο γιος του, Μιλιτάδης
Με στρατιωτικές τιμές τελείται στις 12:00 στη Μητρόπολη Αθηνών η κηδεία του Γιάννη Βαρβιτσιώτη, ενός εκ των ιστορικών στελεχών της Νέας Δημοκρατίας, ο οποίος έφυγε από τη ζωή την Κυριακή 2 Αυγούστου, στο σπίτι του στην Αθήνα, ανήμερα των 93ων γενεθλίων του.
Τον επικήδειο λόγο για τον Γιάννη Βαρβιτσιώτη, που είχε διατελέσει υπουργός σε καίριες θέσεις όπως το υπουργείο Άμυνας, εκφώνησε ο πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Κυριάκος Μητσοτάκης.
Λίγο πριν τη μία το μεσημέρι, ολοκληρώθηκε η εξόδιος ακολουθία και στο βήμα ανέβηκε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης για να εκφωνήσει τον επικήδειο λόγο, σε πολύ συγκινητικό κλίμα.
Μεταξύ άλλων ο Κυριάκος Μητσοτάκης, είπε: «Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν φτιαγμένος από εκείνο το σπάνιο μέταλλο μιας άλλης εποχής…Υπήρξε ο τελευταίος εκπρόσωπος μιας σχολής που αντιλαμβανόταν την πολιτική όχι ως κάτι πρόσκαιρο, αλλά έχοντας αρχές και αξίες.
Σεβαστέ μας Γιάννη, μας αφήνεις βαριά κληρονομιά. Την ευθύνη απέναντι στην πατρίδα, την αφοσίωση σε αξίες, κυρίως όμως μια βαθιά πολιτική ευγένεια που τόσο μας λείπει αυτές τις εποχές. Για όλα αυτά η Ελλάδα αλλά και η μεγάλη μας παράταξη, η Νέα Δημοκρατία θα σε ευχαριστεί.0
Στη μακρά πορεία του ανέλαβε όποια θέση του ζητήθηκε και ήταν παρών σε όποια μάχη και αν χρειάστηκε να δώσει. Με ξεχωριστή την αναθεώρηση του Συντάγματος του 1961», είπε και μοιράστηκε και προσωπικές ιστορίες με τον πολιτικό που έφυγε από τη ζωή.
Έπειτα, με δάκρυα στα μάτια και λυγίζοντας πολλές φορές από τη συγκίνηση, ο γιος του Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης, εκφώνησε επικήδειο, στον οποίο τόνισε μεταξύ άλλων ότι «ήσουν παρών όχι στα καθημερινά, αλλά στα σημαντικά», ενώ τόνισε ότι οι περισσότεροι τον αποχαιρετούν όχι μόνο για τον πολιτικό του βίο αλλά για τον χαρακτήρα του.
«Πατέρα έζησες μία ζωή γεμάτη, με αγώνες με ευθύνη με προσφορά. Κι έφυγες έχοντας κερδίσει κάτι πολύ πιο σημαντικό από το οποιοδήποτε αξίωμα. Τον σεβασμό φίλων και αντιπάλων, την εκτίμηση όσων συνεργάστηκαν μαζί σου, την αγάπη της οικογένειάς σου. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο παράσημό σου. Και έφτασες εδώ κουβαλώντας μία τεράστια απώλεια που ποτέ δεν ξεπέρασες, της μητέρας μας, της αγαπημένης σου Σόφης. Με την απώλειά της έδειξες πόσο πολύ την αγαπούσες, στη φωτογραφία που σε συντρόφευε απέναντι στο τραπέζι σου όταν έτρωγες κάθε μεσημέρι μόνος. Δε μιλούσε στους άλλους για τον πόνο του. Την είχε πάντα μέσα στην καρδιά του και δάκρυζε στους ήχους του «μάτια μπλε» που της αφιέρωνε. Και θέλω να πιστεύω οτι σήμερα ξανασυναντιούνται…μας άφησε με την ευχή να μείνουμε ενωμένοι. Έφυγες όπως επιθυμούσες, στο σπίτι σου. Πατέρα δεν ανήκεις πλέον σε εμάς, ανήκεις στην ιστορία…», είπε ακόμη με λυγμούς ο γιος του, Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης.
Σπαρακτικός ήταν και ο επικήδειος των εγγονών του, που μοιράστηκαν ιστορίες βαθιά συγκινημένες, μη μπορώντας να τον εκφωνήσουν από τα δάκρυα.
Η ταφή πραγματοποιείται στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.
Στεφάνια έστειλαν νωρίτερα μεταξύ άλλων ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, οι υπουργοί οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, Εργασίας Νίκη Κεραμέως, Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, οι υφυπουργοί Παύλος Μαρινάκης, Θανάσης Δαβάκης, ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Δημήτριος Χούπης, ο επίτιμος αρχηγός Κωνσταντίνος Φλώρος.
Τυλιγμένο με την ελληνική σημαία το φέρετρο
Στελέχη της Νέας Δημοκρατίας αλλά και πρόσωπα από τον πολιτικό χώρο γενικότερα, κατέφτασαν στην Μητρόπολη Αθηνών για να αποχαιρετήσουν τον τελευταίο μέλος της Βουλής του 1961.
Λίγο πριν τις 12, έφτασε στη Μητρόπολη Αθηνών και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αλλά και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κω
Λίγο μετά τις 11:30 στη Μητρόπολη έφτασε ο πρώην υπουργός και πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελος Βενιζέλος, ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας αλλά και ο πρώην πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος.
Λίγα λεπτά αργότερα, έφτασε και ο πρώην πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος αφού συλλυπήθηκε την οικογένεια, αποχώρησε.
Στη Μητρόπολη έφτασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, ο Τάκης Θεοδωρικάκος, o Άδωινς Γεωργιάδης, ο Βασίλης Σπανάκης και άλλα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας.
Στην Μητρόπολη Αθηνών έφτασε και η σύζυγος του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκης, Μαρέβα Γκραμπόφσκι.
Ποιος ήταν ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης
Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης γεννήθηκε στην Αθήνα στις 2 Αυγούστου 1933, με καταγωγή από τη Λακωνία, την οποία διατήρησε σε όλη του τη ζωή ως σταθερό σημείο αναφοράς. Φοίτησε στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών, σπούδασε Νομική στην Αθήνα και συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ, με ειδίκευση στο Εταιρικό Δίκαιο. Το 1960 αναγορεύθηκε διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και άρχισε να ασκεί τη δικηγορία.
Η γνωριμία του με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή υπήρξε καθοριστική για την πολιτική του πορεία. Ο ιδρυτής της ΕΡΕ, ο οποίος γνώριζε τον πατέρα του, Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, του ανέθεσε αρχικά να συντάσσει εισηγήσεις προς κυβερνητικούς παράγοντες και λίγο αργότερα τον επέλεξε ως υποψήφιο βουλευτή στη Β΄ Αθηνών.
Πρωτοεξελέγη το 1961, σε ηλικία 28 ετών, και υπήρξε το τελευταίο εν ζωή μέλος εκείνης της Βουλής. Η πολιτική του παρουσία διακόπηκε βίαια από τη δικτατορία, κατά τη διάρκεια της οποίας συνελήφθη και φυλακίστηκε, πληρώνοντας, όπως σημείωσε η Νέα Δημοκρατία, «το τίμημα της προσήλωσής του στη Δημοκρατία».
Από την ΕΡΕ στην πρώτη Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ
Μετά τη Μεταπολίτευση, ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν μέλος της πρώτης Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας το 1974. Εκλεγόταν ανελλιπώς έως το 2004, αρχικά ως βουλευτής Β΄ Αθηνών και στη συνέχεια ως βουλευτής Επικρατείας, ενώ από το 2004 έως το 2009 υπηρέτησε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Στην πολυσχιδή κυβερνητική του διαδρομή ανέλαβε σειρά κρίσιμων χαρτοφυλακίων. Διετέλεσε υφυπουργός Εσωτερικών στην Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, υφυπουργός Εξωτερικών, υπουργός Εμπορίου, υπουργός Παιδείας, υπουργός Εθνικής Αμυνας και υπουργός Δικαιοσύνης.
Υπηρέτησε ως υπουργός Εθνικής Αμυνας τόσο στην κυβέρνηση συνεργασίας του Τζαννή Τζαννετάκη το 1989 όσο και στις κυβερνήσεις του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη την περίοδο 1990-1993. Το 1991, επί της υπουργίας του, καθιερώθηκαν οι Διαμνημονεύσεις που απονέμονται σε αξιωματικούς των Ενόπλων Δυνάμεων και σε διακεκριμένους πολίτες.
Διετέλεσε ακόμη αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και επί σειρά ετών πρόεδρος του Ινστιτούτου Δημοκρατίας «Κωνσταντίνος Καραμανλής».
Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν παντρεμένος με τη Σόφη Βαρβιτσιώτη, που έφυγε από τη ζωή το 2015.
Οι δυο τους απέκτησαν τέσσερα παιδιά, τον πρώην υπουργό Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, τον σύμβουλο επικοινωνίας και συνιδρυτή της V+O Θωμά Βαρβιτσιώτη, τον αρχιτέκτονα Κωνσταντίνο Βαρβιτσιώτη και τη δημοσιογράφο Ελένη Βαρβιτσιώτη.
Το ιστορικό στέλεχος της ΝΔ έφυγε στις 15:30 ήσυχα στο σπιτι του στην Αθήνα – Μάλιστα σήμερα είχε τα γενέθλιά του
Την τελευταία του πνοή σε ηλικία 93 ετών άφησε ο πρώην υπουργός Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, επί δεκαετίες πρωταγωνιστικό στέλεχος της ΕΡΕ και της ΝΔ, έναν άνθρωπο που για δεκαετίες θήτευσε κοντά στον Κωνσταντίνο Καραμανλή και ανέλαβε κρίσιμες θέσεις στην πολιτική του διαδρομή. Ήταν στην πραγματικότητα η «ζωντανή ιστορία» της ΝΔ και ένας από τους ελάχιστους εν ζωή προδικτατορικούς βουλευτές.
Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης είχε ταλαιπωρηθεί τα τελευταία χρόνια από αρκετά προβλήματα υγείας που είχαν περιορίσει σημαντικά την κινητικότητα του. Το πνεύμα του πάντως παρέμενε αδάμαστο, ενώ έχει συμβάλλει καθοριστικά στην καταγραφή της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας μέσα από τα απομνημονεύματα του «Όπως τα έζησα» κατέγραψε μια κρίσιμη περίοδο από το 1961 έως το 1993. Ο ίδιος αποσύρθηκε οριστικά από την ενεργό πολιτική ως επικεφαλής των ευρωβουλευτών της ΝΔ μετά το 2009, παρέμεινε όμως πολιτικά ενεργός και παρενέβαινε σποραδικά στις πολιτικές εξελίξεις.
Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης έφυγε ήσυχα σήμερα το μεσημέρι, περιστοιχισμένος από τα παιδιά του. Ο Μιλτιάδης που χρημάτισε χρόνια ως υπουργός, ο Θωμάς που σταδιοδρομεί στον χώρο της επικοινωνίας, η Ελένη που δημοσιογραφεί με επιτυχία στους FT και στον ΣΚΑΪ αυτή την περίοδο και ο Κωνσταντίνος που ως αρχιτέκτονας ξέφυγε από την πατριαρχική «κατεύθυνση» προς τον χώρο της πολιτικής ήταν τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της σχέσης ζωής που είχε ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης με τη Σόφη Λαναρά, τη γυναίκα που γνώρισε το μακρινό 1967 στη Βουλιαγμένη και έζησαν μαζί για πέντε δεκαετίες, μέχρι την εκδημία της το 2015.
Κατά διαβολική σύμπτωση, ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης είχε σήμερα τα γενέθλια του, καθώς είχε γεννηθεί σαν σήμερα πριν από 93 χρόνια, το μακρινό 1933. Μοίραζε τον χρόνο του μεταξύ του αγαπημένου του Μυστρά και του σπιτιού του στη Φιλοθέη, όπου βρισκόταν την τελευταία περίοδο λόγω των προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε.
Ποιος ήταν ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης
Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης γεννήθηκε στην Αθήνα στις 2 Αυγούστου του 1933. Ήταν νομικός και πολιτικός που διετέλεσε επί σειρά ετών βουλευτής της ΕΡΕ και της Νέας Δημοκρατίας, υπουργός, ευρωβουλευτής και αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας (1993 – 1997).
Υπήρξε μία από τις μακροβιότερες και πιο έμπειρες πολιτικές προσωπικότητες της μεταπολεμικής Ελλάδας, με κοινοβουλευτική παρουσία που εκτείνεται σε περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Ήταν ο ένας από τους δύο τελευταίους εν ζωή βουλευτές της ΕΡΕ και το τελευταίο εν ζωή μέλος της Βουλής του 1961.
Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ της τότε Δυτικής Γερμανίας, με ειδίκευση στο Εταιρικό Δίκαιο. Με την επιστροφή του στην Αθήνα άρχισε να δικηγορεί και το 1960 αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, κατόπιν εισηγήσεως του καθηγητή Κωνσταντίνου Ρόκα. Την εποχή εκείνη γνωρίζεται με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, γνώριμο του πατέρα του Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, που είχε διατελέσει βουλευτής του Λαϊκού Κόμματος, ο οποίος και του ανέθεσε να συντάξει σχετικές εισηγήσεις προς κυβερνητικούς παράγοντες, ενώ λίγο αργότερα τον ορίζει υποψήφιο βουλευτή της ΕΡΕ στη Β΄ Περιφέρεια Αθηνών.
Στις εκλογές του 1961 εξελέγη βουλευτής, επανεκλεγείς και στις εκλογές του 1963, του 1964 και στις υπόλοιπες που ακολούθησαν (στη Β΄ Αθηνών από το 1974 ως και το 1996 και Επικρατείας το 2000).
Την περίοδο της Δικτατορίας, και συγκεκριμένα ένα χρόνο μετά την επιβολή της, τον Ιούλιο του 1968, μαζί με άλλους βουλευτές, αρχίζει να προσυπογράφει ανακοινώσεις περί επανόδου της χώρας στη δημοκρατική ομαλότητα. Οι Αρχές του απαγορεύουν την έξοδο από τη χώρα, οπότε σε συνεννόηση με τους Γ. Ράλλη και Π. Παπαληγούρα συνδέεται με κλιμάκιο της οργάνωσης «Ελεύθεροι Έλληνες». Η σύνδεση όμως αυτή αποκαλύφθηκε και στις 9 Οκτωβρίου συνελήφθη. Μετά από ανάκριση που ακολούθησε στο ΕΑΤ/ΕΣΑ περιορίστηκε επί ένα πεντάμηνο σε πλήρη απομόνωση.
Μετά την μεταπολίτευση, συμμετείχε ως υφυπουργός Εσωτερικών στη Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας 1974 και στις εκλογές του ίδιου έτους εκλεγείς και πάλι, με την Νέα Δημοκρατία ανέλαβε ακολούθως υφυπουργός Εξωτερικών (1974 – 1975), υπουργός Εμπορίου (1975 – 1977), υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (1977-1980), υπουργός Εθνικής Αμύνης (Κυβέρνηση Συνεργασίας, 1989), Εμπορίου (Οικουμενική Κυβέρνηση, 1989), Εθνικής Άμυνας (1990-1993), Δικαιοσύνης (1992).
Διετέλεσε αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (1985-1996) και αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας (1994-1997). Το 1989 τάχθηκε κατά της παραπομπής του Ανδρέα Παπανδρέου.
Στην πολιτική του καριέρα διετέλεσε γραμματέας του προεδρείου της Βουλής (1961-1963), γραμματέας της επιτροπής αναθεώρησης του Συντάγματος (1963) και κοσμήτορας της Βουλής (1965-1967). Υπήρξε μόνιμο μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στις εργασίες σύνδεσης Ελλάδας με την ΕΟΚ την περίοδο 1962-1967, λαμβάνοντας επίσης μέρος σε κοινοβουλευτικές ομάδες του ΝΑΤΟ.
Από τον Ιανουάριο του 1998 μέχρι τον Αύγουστο του 2010 διετέλεσε πρόεδρος του «Ινστιτούτου Κ. Καραμανλής», ενώ ένα χρόνο πριν, τον Μάιο του 2009 εγκατέλειψε την πολιτική μετά από 48 χρόνια πολιτικής καριέρας.
Έγραψε πολλές μελέτες νομικού και πολιτικού περιεχομένου, οι κυριότερες των οποίων είναι: «Η ονομαστική μετοχή» (1960), «Η ΕΟΚ και το Εταιρικόν Δίκαιον» (1970), «Η αλλαγή στο εδώλιο» (1984), «Αποκατάσταση Ιστορικών Αληθειών» (1985),«Η αλήθεια για το παρελθόν πυξίδα για το μέλλον» (1989), «Συνταγματικοί Προβληματισμοί» (1993),«Η Ελλάδα Μπροστά στο 2000: Ένα Νέο Συνταγματικό Πλαίσιο» (1998), «Η Βουλευτική Ασυλία» (2000), «Οι Τρεις Απειλές του Αιώνα» (2002), «Πολιτι(στι)κή φωτογραμμετρία» (2005), «Η Μεταναστευτική Πολιτική της Ευρώπης» (2006), «Η Αναγκαία Αναθεώρηση» (2006), «Τυφλοί στρατοί-Η Δύση και η Απειλή του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού» (2008), «Αναζητώντας την Τέχνη» (2008)και τη δίγλωσση έκδοση «5 Χρόνια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2004-2009» (2009). Έχει γράψει πολλά άρθρα πολιτικού και κοινωνικού περιεχομένου. Επισκέφθηκε, επίσημα προσκεκλημένος, την Αγγλία, τη Δυτική Γερμανία και τις ΗΠΑ.
Τιμήθηκε από τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια με τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος του Φοίνικος, λόγω της μακράς πολιτικής του δράσης, καθώς και με άλλα ανώτερα παράσημα διαφόρων κρατών.
Τον απολογισμό του έργου της Περιφέρειας Αττικής για τους πρώτους 30 μήνες της θητείας της διοίκησής του θα παρουσιάσει την Τρίτη 14 Ιουλίου, στις 18:30, στο Ωδείο Αθηνών, ο Περιφερειάρχης Αττικής, Νίκος Χαρδαλιάς.
Με κεντρικό μήνυμα «Απολογισμός ευθύνης στους πολίτες της Αττικής», η εκδήλωση έχει ως στόχο να παρουσιαστούν οι δράσεις, τα έργα και οι παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν μέχρι σήμερα, αλλά και ο σχεδιασμός της Περιφέρειας για το επόμενο διάστημα. Στην πρόσκληση επισημαίνεται ότι, μετά από 30 μήνες διοίκησης, η Περιφέρεια θεωρεί υποχρέωσή της να λογοδοτήσει στους πολίτες, παρουσιάζοντας την πρόοδο που έχει επιτευχθεί και τις προτεραιότητες της επόμενης περιόδου.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά στις «300+1 δεσμεύσεις» της διοίκησης και στη μέχρι σήμερα πορεία υλοποίησής τους. Όπως αναφέρεται στο μήνυμα του Περιφερειάρχη, από την πρώτη ημέρα η διοίκηση δεσμεύτηκε να εργαστεί με σχέδιο, ταχύτητα και αποτελεσματικότητα, δίνοντας έμφαση στην καθημερινότητα των πολιτών, στην ασφάλεια, στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, καθώς και στην ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα της Αττικής.
Η εκδήλωση αναμένεται να συγκεντρώσει εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης, θεσμικούς φορείς και πολίτες από όλη την Αττική, σηματοδοτώντας έναν δημόσιο απολογισμό του έργου που έχει παραχθεί μέχρι σήμερα, αλλά και την παρουσίαση των επόμενων στόχων της Περιφερειακής Αρχής.