ΣΥΜΒΟΛΗ ΣΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΟ ΧΑΪΔΑΡΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ  ΜΕΣΩ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ  ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ

ΦΟΥΝΤΟΥΛΗΣ ΚΙΜΩΝ

Γεωλόγος μελετητής

Περίληψη:

Το Χαϊδάρι θεωρείται ως η «Δυτική Πύλη» της Αθήνας. Πέρα από τον ευφημισμό  η θέση και  η εικόνα από μόνες τους καθώς και οι συνθήκες στην περιοχή δεν διευκολύνουν την ουσιαστική λειτουργία του ως συνδετικό θέλγητρο προς το κέντρο της Αθήνας και ανατολικότερα, αλλά και προς δυσμάς στο Θριάσιο Πεδίο και την Ελευσίνα ή/και προς την ξεχασμένη αρχαία πόλη των Μεγάρων.

Παρακάτω η Αρχαία Ιερά Οδός αναδεικνύεται ως καταλύτης ανάπτυξης στο Χαϊδάρι και την ευρύτερη περιοχή.

Η επιβεβαίωση της παρουσίας της Αρχαίας Ιεράς Οδού σε σωστικές ανασκαφές στο Δαφνί και την Αφαία ενισχύει την θέση του Χαϊδαρίου στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη ως τόπο πολιτιστικού αλλά και περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος.

Αρχαία Ιερά Οδός ανασκαμμένη και προσβάσιμη στον επισκέπτη – περιπατητή στο χώρο και το χρόνο σε συνδυασμό με Διομήδειο Βοτανικό Κήπο, ξενάγηση στη Μονή Δαφνίού, στο Άλσος Δαφνίου και την Αφαία παράλληλα με την (πιθανολογούμενη και προς ανάδειξη) Αρχαία Ιερά Οδό και στάση στο Ιερό της Αφροδίτης, αποτελούν αξιόλογο εναλλακτικό τουριστικό προϊόν..

Ο παραπάνω αρχαιολογικός – περιβαλλοντικός περίπατος μπορεί να συμπληρώνεται με επίσκεψη στα Σπήλαια Δαφνίου – Αφαίας. Δορυφορικά λειτουργούν οι επισκέψεις σε ΜΠΛΟΚ 15, μνημείο θυσίας ή/και μουσείο Εθνικής Αντίστασης στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου.

 Επίσης επίσκεψη στο κύριο σημείο θέας στην δυτική Αθήνα στον προφήτη Ηλία (εκκλησάκι, μνημείο Πυθιονίκης) αλλά και στο προς αποκατάσταση – ανάπτυξη θαλάσσιο μέτωπο Σκαραμαγκά (πρόταση Τερζάκη, 2009) , σε συνδυασμό με την δυνατότητα επίσκεψης στο «Θρόνο του Ξέρξη» νότια στο όρος Αιγάλεω κ.ά.

Η περιήγηση – ξενάγηση στο Χαϊδάρι διευκολύνει την ανάδειξη Καισαριανής και Ελευσίνας, ενισχύοντας τον κλασικο-βυζαντινό-περιβαλλοντικό άξονα: Μονή Καισαριανής, σκοπευτήριο και δάσος- Ακρόπολη, Αρχαιολογικός περίπατος, κέντρο Αθηνών- Ακαδημία Πλάτωνος (Ελαιώνας)-Αιγάλεω- Xαϊδάρι, Δαφνί, Αφαία- Θριάσιο, Αρχαιολογικός χώρος Ελευσίνας.

Λέξεις κλειδιά:

Αρχαία Ιερά Οδός, Χαϊδάρι, Τουρισμός Αθήνας.

1) Χαϊδάρι, θέση και χαρακτηριστικά περιοχής

Βρίσκεται στα δυτικά της Αθήνας, στους πρόποδες των βουνών Αιγάλεω (νότια) και Ποικίλο (βόρεια). Χαρακτηρίζεται από την εξάπλωση της πόλης σε έντονο ανάγλυφο (Λ. Προφήτη Ηλία, νότιες πλαγιές Ποικίλου Όρους, κοιλάδα Δαφνίου – Αφαίας). Έχει πληθυσμό 46.897 κατοίκων (απογραφή 2011).

Τα κυριότερα μνημεία είναι η Μονή Δαφνίου (10^ος αι.) πάνω σε αρχαίο ιερό του Απόλλωνα, η Αρχαία Ιερά Οδός (Κλασική και Ρωμαϊκή Περίοδος) και το Ιερό της Αφροδίτης, ο Πύργος Παλατάκι (19^ος αι.) σημείο αναφοράς (τοπόσημο- landmark) της περιοχής, το Μπλοκ 15 (1941-44) σωζόμενο τμήμα του Στρατοπέδου Συγκέντρωσης Χαϊδαρίου. Στην περιοχή υπάρχουν αξιόλογα δάση και άλση (Βοτανικός Κήπος Διομήδους, Άλσος Δαφνίου, Δάσος Σκαραμαγκά, αναδασώσεις Αιγάλεω και Ποικίλου, αναδασώσεις και φυτεύσεις Στρατοπέδου Χαϊδαρίου, δασοκτήματα Δρομοκαΐτειου και Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Δαφνίου, Άλσος Προφήτη Ηλία). Για την προστασία φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος έχουν θεσπιστεί καθεστώς προστασίας τοπίου ιδιαίτερου φυσικού κάλλους Όρους Αιγάλεω (και Ποικίλου) που καλύπτει το μείζον τμήμα των ορεινών όγκων, Καταφύγιο Άγριας Ζωής Αιγάλεω, Ζώνης Τοπίου Ιστορικού Ενδιαφέροντος, Ζώνες Προστασίας Ορεινού Όγκου Αιγάλεω. Το μείζον δασικό τμήμα προστατεύεται από τη δασική νομοθεσία, ενώ η επιβεβαίωση ύπαρξης της Αρχαίας Ιεράς Οδού υπόκειται στην προστασία του Ν.3028/02 ως αρχαιολογικός χώρος. Ειδικότερες ρυθμίσεις προστασίας έχουν καθοριστεί για Ιερό Αφροδίτης στην Αφαία, Μονή Δαφνίου, λίμνη Κουμουνδούρου (αρχαίων Ρειτών), Παλατάκι και Μπλοκ 15.

Στο παρελθόν, η περιοχή Δαφνίου ήταν δημοφιλής τουριστικός προορισμός λόγω και της Γιορτής Κρασιού, θεσμού που σταδιακά εκφυλίστηκε και παρήκμασε. Πρωτίστως όμως λόγω της Μονής Δαφνίου.

Λόγω της διάσχισης του δήμου Χαϊδαρίου από τη Λ. Αθηνών – Κορίνθου και την Ιερά Οδό, διέρχεται πλήθος ταξιδιωτών από και προς τη Δυτική Ελλάδα, δημιουργώντας κυκλοφοριακά προβλήματα και διχοτόμηση της πόλης.

Η παραλία Σκαραμαγκά στην άμεση προέκταση της κοιλάδας Δαφνίου – Αφαίας και με θέα προς τη Σαλαμίνα, υπήρξε θέρετρο για πολλά χρόνια. Σήμερα, η πρόσβαση στην ακτή δυσχεραίνεται από τη βιομηχανική ανάπτυξη, παραμένει όμως η ανάγκη αποκατάστασης του θαλάσσιου μετώπου ώστε να βρει διέξοδο η ανάγκη για κοντινή παραθαλάσσια αναψυχή του πληθυσμού της Δυτικής Αθήνας, της τάξης των 1.000.000 ανθρώπων.

2) Καταλύτης ανάπτυξης στο Χαϊδάρι

Η ανάδειξη και αξιοποίηση των αξιοθέατων του Χαϊδαρίου συνιστά κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα τουριστικού προϊόντος

Καισαριανή (Σκοπευτήριο, Μονή, Δάσος) – Ακρόπολη, Αρχαιολογικός περίπατος Αθηνών- Ακαδημία Πλάτωνα – Aιγάλεω (Αγ. Σάββας και Σταθμός Μετρό Εσταυρωμένου) – Χαϊδάρι (Διομήδειος Βοτανικός Κήπος, Μονή Δαφνιού, Αρχαία Ιερά Οδός στο Άλσος Δαφνιού, Αφαία) – Λ. Κουμουνδούρου – Ελευσίνα. Τα παραπάνω και ως τμήμα της κλασικής περιήγησης προς Κόρινθο και Αργολίδα ( Μυκήνες κ.ά.)

Η επιβεβαίωση της παρουσίας της Αρχαίας Ιεράς Οδού στο Δαφνί και την Αφαία (2006) ενισχύει την θέση του Χαϊδαρίου στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη ως τόπο πολιτιστικού αλλά και περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος συνδυαζόμενη με άλλα θέλγητρα της περιοχής και τις υποδομές εστίασης και συναφών υπηρεσιών του Χαϊδαρίου..

3) Ενδεικτική Περιήγηση και Σχεδιασμός

Αρχαία Ιερά Οδός ανασκαμμένη και προσβάσιμη στον επισκέπτη – περιπατητή στο χώρο και το χρόνο σε συνδυασμό  με Διομήδειο Βοτανικό Κήπο (έναρξη διαδρομής), ξενάγηση στη Μονή Δαφνίου (1^η στάση), πορεία νότια (πίσω) από τη Μονή και υπέργεια (μελλοντική) διέλευση Λ. Αθηνών στο ύψος του παλιού δασοφυλάκιου (…λόγω έλλειψης πρόνοιας για διάβαση πεζών στην γέφυρα του τρένου!), είσοδος στο Άλσος Δαφνίου και πληροφόρηση για την αναδασωτική προσπάθεια στην περιοχή (2^η στάση), περίπατος σε ομαλή κατωφέρεια προς την Αφαία παράλληλα με την (πιθανολογούμενη) Αρχαία Ιερά Οδό και  (3^η) στάση στο Ιερό της Αφροδίτης. Ξενάγηση στον αρχαιολογικό χώρο και εν συνεχεία αρχικά αστικός περίπατος στα φαρδιά πεζοδρόμια της (της μελλοντικά αντιδρομημένης ως προς το ρεύμα Αθηνών-Κορίνθου) οδού Αγ. Αντωνίου και  στην συνέχεια πορεία μέσω οικισμού Αφαίας είτε α) προς βορά στον κλάδο του αρχαίου δρόμου που ανέβαινε τον λόφο της Ηχούς και φτάνει πάνω από τη Λ. Κουμουνδούρου (4^α στάση) με πορεία προς την λίμνη και επιστροφή προς Αφαία ή/και  πέρασμα μέσω της υπόγειας διάβασης στην ακτή Σκαραμαγκά (5^η στάση) όπου τα υπολείμματα του φυσικού ανάγλυφου αντιπαλεύουν τις ανθρωπογενείς επεμβάσεις  ή/και (β) δυτικά προς κόμβο Σκαραμαγκά στο ήδη αποκαλυμμένο τμήμα της Αρχαίας Ιεράς Οδού (στάση 4^β) εκεί όπου υπάρχει ανάγκη αποκατάστασης περιβάλλοντος. Παρατήρηση, ενημέρωση και φιλοξενία στο εκεί περίπτερο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και το κυλικείο).

Ο παραπάνω αρχαιολογικός – περιβαλλοντικός περίπατος θέλγητρο συμπληρώνεται στο Διομήδειο Κήπο με τον περιβαλλοντικό (χλωρίδα, γεωλογία) και πολιτιστικό- ιστορικό περίπατο (αρχαία ορυχεία, μνημείο εκτέλεσης Ελλήνων αντιστασιακών όπως η Λέλα Καραγιάννη), αλλά και  με επίσκεψη στα Σπήλαια Δαφνίου – Αφαίας.

Δορυφορικά ή/και αυτόνομα λειτουργούν οι επισκέψεις σε ΜΠΛΟΚ 15, μνημείο ή/και μουσείο Εθνικής Αντίστασης αλλά και πεδίο αποκατάστασης (υφιστάμενο και εν δυνάμει) περιαστικού περιβάλλοντος στο Στρατόπεδο Καραϊσκάκη (παράλληλα με τις όποιες αναγκαίες στρατιωτικές χρήσεις).

Επίσης αξίζει μία επίσκεψη στο κύριο σημείο θέας στην Δυτική Αθήνα στον προφήτη Ηλία (εκκλησάκι, μνημείο Πυθιονίκης) αλλά και το προς αποκατάσταση – ανάπτυξη θαλάσσιο μέτωπο Σκαραμαγκά (πρόταση Τερζάκη 2009), την δυνατότητα επίσκεψης στο «Θρόνο του Ξέρξη» νότια στο όρος Αιγάλεω κ.ά.

Οι ανάγκες εστίασης των επισκεπτών μπορούν να ικανοποιούνται από την ποικιλία επιλογών της αγοράς στο κέντρο της πόλης, στο Δαφνί κ.α. Τα λεωφορεία αποβιβάζουν τους επισκέπτες και εν συνεχεία σταθμεύουν σε χώρους όπως στο Γήπεδο Σιδηρόπουλου, τα πρατήρια της Λ. Αθηνών και σε άλλες επιλεγμένες θέσεις. Η τοπική αγορά συμπληρώνεται με καταστήματα αναμνηστικών, δώρων, βιβλίων κ.ά. Δεδομένου ότι τα αξιοθέατα της περιοχής δεν εξαντλούνται με ολιγόωρη επίσκεψη προκύπτει δυνατότητα τόνωσης της κίνησης στα ξενοδοχεία της περιοχής.

Σε Δαφνί (Μονή, τουριστικό – κέντρο πληροφόρησης), Διομήδειο, Πρ. Ηλία, Στρατόπεδο, Δημαρχείο κ.α. διατίθεται έντυπο υλικό, χάρτες κ.λπ., προβάλλεται ψηφιοποιημένο πληροφοριακό υλικό για την ιστορία και τα μνημεία, το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον.

Η περιήγηση – ξενάγηση στο Χαϊδάρι διευκολύνει και την αναζωογόνηση της Ελευσίνας  (Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για  το 2021), ενισχύοντας τον κλασικό-βυζαντινό-περιβαλλοντικό άξονα:

Μονή Καισαριανής, σκοπευτήριο και δάσος- Ακρόπολη, Αρχαιολογικός περίπατος, κέντρο Αθηνών- Ακαδημία Πλάτωνος (Ελαιώνας)-Αιγάλεω-  Xαϊδάρι, Δαφνί, Αφαία- Θριάσιο, Αρχαιολογικός χώρος Ελευσίνας.

4) Πολιτιστική Διπλωματία, Μνήμη και Προβολή

Η ανάδειξη της Αρχαίας Ιεράς Οδού απαιτεί χρήματα και χέρια. Η αδυναμία της ελληνικής πολιτείας μπορεί να αναπληρωθεί από την ενεργοποίηση στο έργο ανασκαφής της Αρχαίας Ιεράς Οδού και των ξένων αρχαιολογικών σχολών – αποστολών. Η εμπλοκή τους στο έργο διευκολύνει την αναζήτηση χορηγών χωρίς να αποκλείεται η αυτόνομη ελληνική προσπάθεια. Είναι όμως προς το συμφέρον της χώρας και του Χαϊδαρίου η συμμετοχή πολλών, η ενημέρωση αλλά και η προβολή της ανασκαφής, των αποτελεσμάτων και της γύρω περιοχής (Δαφνί, Αιγάλεω, Ποικίλο, Αφαία κ.λπ.). Η γραμμική ανάπτυξη της προς ανασκαφή έκτασης σε μήκος της τάξης των πέντε (5) χιλιομέτρων διευκολύνει την παράλληλη συν-εργασία διαφορετικών ομάδων αρχαιολογικής έρευνας υπό την επίβλεψη του Υπουργείου Πολιτισμού. Το στοιχείο αυτό προσφέρει δυνατότητες περαιτέρω θετικής προβολής και επικοινωνίας.

Αντιστοίχως σημαντική κρίνεται η ανάδειξη του κατοχικού στρατοπέδου συγκέντρωσης Ελλήνων αντιστασιακών, πολιτικών κρατουμένων όπως οι κομμουνιστές που παραδόθηκαν στις κατοχικές δυνάμεις από το καθεστώς της 4^ης Αυγούστου και Ελλήνων εβραίων που προωθήθηκαν στα κολαστήρια της κεντρικής Ευρώπης. Είναι μια ακόμη υπενθύμιση της προσφοράς και θυσίας του ελληνικού λαού κατά τον 2^ο Π.Π. Στη τρέχουσα διεθνή κατάσταση τα αυτονόητα και ιστορικώς αποδεδειγμένα χρειάζεται να προβάλλονται απέναντι σε αδύνατες ή/και επιλεκτικές μνήμες.

5) Αρνητικές Όψεις και Προοπτικές

Επισημαίνεται πως ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να δει και να ενημερωθεί για την τραγική βιομηχανική ανάπτυξη σε δύο από τις «πίσω αυλές» (backyard) της Αθήνας, τον Ελαιώνα και το Θριάσιο, που πλέον επιβάλλεται να «ανοίξουν», να γνωρίσουμε όλα τα λάθη και να τονιστούν οι όποιες προσπάθειες βελτίωσης στις βιομηχανικές ζώνες . Εκεί όπου επιβάλλεται η αναβάθμιση υποδομών και λειτουργίας στο σύνολο ή υποτμήματα της κάθε περιοχής ώστε και η βιομηχανία – βιοτεχνία να διευκολυνθεί αλλά και οι συνθήκες ζωής να καταστούν φιλικότερες για τον άνθρωπο.

6) Χαρακτηριστικά της πρότασης, Σχέσεις, Προϋποθέσεις και Περιορισμοί

Πρόκειται για μια εστιασμένη παρέμβαση (ανασκαφή περί το Δαφνί) με ευρύτερες θετικές επιπτώσεις (τουρισμός Αθήνας).

Απευθύνεται στους επισκέπτες που εκτιμούν τον πολιτιστικό, περιβαλλοντικό τουρισμό. Είναι αυτοί (οι επισκέπτες) που διαχρονικά αποτελούν τους πιστότερους επισκέπτες της Ελλάδας, συχνά δε λειτουργούν και ως υποστηρικτές της χώρας μας στο εξωτερικό (και διαφημιστές της). Στον εσωτερικό τουρισμό με μεμονωμένους επισκέπτες αλλά και γκρουπ π.χ. μαθητών κ.ά.

Αφορά: α) Το Δήμο Χαϊδαρίου, τους τοπικούς επιχειρηματίες και εργαζόμενους σε ξενοδοχεία, εστιατόρια, καφέ, εμπορικά, πρατήρια καυσίμων, γραφεία τουρισμού, δηλαδή μεγάλο τμήμα της τοπικής αγοράς στις ώρες υπολειτουργίας αρκετών επιχειρήσεων (ο τουρίστας τρώει και πίνει νωρίτερα από τον Έλληνα και ξοδεύει και τις καθημερινές!). Αποτελεί ευκαιρία και υποχρέωση για αντιμετώπιση κακοδαιμονιών στη διαχείριση του αστικού χώρου ( πεζοδρόμια , κοινόχρηστοι χώροι, αυθαιρεσίες κ.ά.)

β) Εθνικής και υπερεθνικής εμβέλειας επιχειρήσεις, γραφεία τουρισμού, tour operators, Ε.Ο.Τ., Επιμελητήρια, ΜΜΕ, Διαφημιστικές κ.ά. Γιατί αφορά άλλους εκτός Χαϊδαρίου; Γιατί συμπληρώνει – γεφυρώνει το τουριστικό προϊόν της Αθήνας ως πόλης προορισμού (ολιγοήμερου ή/και πολυήμερου) και όχι μόνο ως πόλη – transit (διαμετακόμισης) προς π.χ. τα νησιά μας.

Υπενθυμίζει τις ομοιότητες δύο εργατουπόλεων αλλά και προσφυγουπόλεων της Αττικής (Καισαριανή – Χαϊδάρι) με βυζαντινά μνημεία, δάση, αποτέλεσμα αναδασώσεων, τόπους θυσίας από την γερμανική κατοχή (με ελάχιστη τουριστική – αναπτυξιακή αξιοποίηση σε αντίθεση π.χ. με στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Γερμανία!) και οδηγεί σε μια ακόμη εργατούπολη την Ελευσίνα με μοναδικά αρχαία μνημεία και ιστορία (π.χ. Ελευσίνια Μυστήρια) και έντονο προσφυγικό στοιχείο.

Είναι τουρισμός στο φως της ημέρας, σε αντίθεση με προβλήματα και παρατράγουδα από το πρόσφατο τουριστικό παρελθόν του Χαϊδαρίου όπως η Γιορτή Κρασιού στο Δαφνί κατά την  τελευταία περίοδο διεξαγωγής της.

Έρχεται σε μία περίοδο που η Πολιτεία ασχολείται με την κτηματομεσιτική αξιοποίηση της παραλίας από Ελληνικό έως Φάληρο.

Είναι αποτέλεσμα πολιτικών διεργασιών χωρίς να είναι προεκλογική υπόσχεση όπως δεν ήταν και η πρόταση – μελέτη Τερζάκη για το θαλάσσιο μέτωπο Σκαραμαγκά (ψηλαφημένη ήδη από το 1986, 1998, 2006). Αντιθέτως αποτελεί πρόσκληση και πρόκληση συνεννόησης και εργώδους προσπάθειας για συμπλήρωση αναπτυξιακών δυνατοτήτων της περιοχής με τουριστικό προϊόν υψηλής περιβαλλοντικής και πολιτιστικής ποιότητας.

Αποκαλύπτοντας μέσα σε δημόσια δασική έκταση (Διομήδειος, Τουριστικό, Άλσος Δαφνίου, Αφαία), δηλαδή δίχως απαλλοτριώσεις, χωρίς κόστος γης (!) παρά μόνο με ανασκαφικό κόστος και έξοδα συντήρησης – ανάδειξης, την Αρχαία Ιερά Οδό, σηματοδοτώντας υφιστάμενα αξιοθέατα και προβάλλοντας τα, προσπαθούμε να τονώσουμε την δοκιμαζόμενη τοπική και εθνική οικονομία.

Όλα τα παραπάνω δίχως να προσθέτουμε νέες βαριές υποδομές, παρά αξιοποιώντας – τροποποιώντας υφιστάμενες!

Αντιμετωπίζουμε το φυσικό περιβάλλον συντηρητικά, δηλαδή προοδευτικά! Με επέκταση δάσους όπου χρειάζεται (π.χ. ελεύθερες εκτάσεις Στρατοπέδου Χαϊδαρίου), με αφαίρεση – γκρέμισμα αποδεδειγμένα παράνομων κατασκευών (δημοτικών ή ιδιωτικών) δηλαδή και ποιοτικά σε αντίθεση με την μέχρι σήμερα πολιτική των δημοτικών αρχών όπως δρόμοι στο δάσος, ανοχή σε παράνομα εκπαιδευτήρια στη κοίτη ρεμάτων, παράνομες χρήσεις και λειτουργίες κ.λπ. Τελευταία απειλή η διαφαινόμενη πρόθεση για διέλευση του αποχετευτικού αγωγού από Αφαία προς Δαφνί (παράπλευρα με Εθνική Οδό) δηλαδή εκεί όπου αναμένεται να βρεθεί ή/και γειτνιάζει η Αρχαία Ιερά Οδός!

7) Συναρμογή με υφιστάμενο πλαίσιο προστασίας και πολεοδομικής λειτουργίας

Η πρόταση είναι συνεπής με το γενικό πολεοδομικό σχέδιο (Γ.Π.Σ.) του Χαϊδαρίου που προέβλεπε αρχαιολογικό πάρκο και ζώνη προστασίας ιστορικού ενδιαφέροντος (χάρτης Π4, ΦΕΚ 237/Δ/90 και 372/Δ/92), που δυστυχώς «έθαψαν» οι μέχρι σήμερα διοικήσεις του Δ. Χαϊδαρίου, με την πρόταση Οργανισμού Αθήνας 1991, το νομικό καθεστώς προστασίας τοπίου ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, το καταφύγιο άγριας ζωής, την δασική νομοθεσία, τον αρχαιολογικό νόμο (Ν.3028/2002), το Σύνταγμα, την Εθνική ανάγκη για αειφόρο ανάπτυξη με την μέγιστη δυνατή διάχυση θετικών αποτελεσμάτων.

Επιβάλλεται η συνεργασία και με το Θριάσιο (Δ. Ασπροπύργου – παραλία- ΝΕΟΑΚ- Βιομηχανική περιοχή, Δ. Ελευσίνας – παραλία- Αρχαιολογικός χώρος κ.ά.) και με τους δήμους Πειραιά (Θρόνος Ξέρξη, νότιο Αιγάλεω Όρος, Mάντρα Κοκκινιάς) και σαφώς με την Αθήνα και την Καισαριανή.

Η παραπάνω προσέγγιση υποχρεώνει σε αντιμετώπιση απειλών π.χ. για φυσικό περιβάλλον – γήρανση (θραύση, πτώση δέντρων) και πυκνή φύτευση σε Δαφνί κ.α. – σώρευση καύσιμης ύλης στην Λ. Κουμουνδούρου κ.ά. και δείχνει την ανάγκη συμπληρωματικών φυτεύσεων ή/και αραίωση αναλόγως της θέσης κ.λπ.

Χάρτες – Εικόνες

Χάρτης 1. Η διαδρομή της Αρχαίας Ιεράς Οδού από την Αθήνα έως την Ελευσίνα

(εντός πλαισίου το τμήμα Χαϊδαρίου). Πηγή ΥΠΕΧΩΔΕ-ΟΡΣΑ (1991)

Βιβλιογραφία:

1)   Δήμος Χαϊδαρίου (2006), Χαϊδάρι -Συνάντηση με την Ιστορία.

2)   Οικολογική Ομάδα Δάσους Χαϊδαρίου, συντάκτες Σούλιος Στέλιος και Φουντούλης Κίμων (1987), Ποικίλο και Αιγάλεω, ΝΕΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ, τεύχος Νοεμβρίου.

3)   Τερζάκης Γεώργιος (2009), Θαλάσσιο Μέτωπο Σκαραμαγκά, εφημ. ΤΟ ΧΑΪΔΑΡΙ ΣΗΜΕΡΑ, φύλλο Απριλίου.

4)   ΥΠΠΟ (1989), Αττικό Τοπίο και Περιβάλλον, Αθήνα.

5)   ΥΠΕΧΩΔΕ-ΟΡΣΑ (1991), Δυτική Πύλη Αθήνας-Πρόταση, Αθήνα.

6)   Φουντούλης Κίμων (1986), Συνέντευξη στην εφημ. ΑΥΓΗ, φύλλο Κυριακή 6 Απριλίου 1986.

7)   Φουντούλης Κίμων κ.ά. (2005), Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, εφημ. Η ΠΟΛΗ ΜΑΣ Χαϊδάρι,  Φύλλο Δεκεμβρίου.

8)   Φουντούλης Κίμων(2006), τοποθέτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο Χαιδαρίου, Πρακτικά  Δ.Σ.  2 Μαρτίου 2006.

9)   Φουντούλης Κίμων (2010), Λίμνη Κουμουνδούρου, εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, φύλλο 10520,  10 Αυγούστου 2010.

10) Φουντούλης Κίμων (2012), Αρχαία Ιερά οδός, εφημ. ΤΟ ΧΑΪΔΑΡΙ ΣΗΜΕΡΑ, φύλλο Μαΐου.