«Ο θείος μου ήταν ζωγράφος μέχρι το μεδούλι, αφοσιωμένος στο έργο του και απίστευτα εργασιομανής. Το σπίτι της Αίγινας ήταν πρωτίστως χώρος της δουλειάς του και δεν συνήθιζε να καλεί πολύ κόσμο. Ανάλογα με το ποιος ερχόταν, περιόριζε όσα μπορούσαν να δουν τα ξένα μάτια. Στο εργαστήριο έμπαιναν μόνον οι φίλοι και συνεργάτες του, και υπήρχε εδώ ένας μικρότερος χώρος, λίγα τετραγωνικά μέτρα που τον έλεγε “το άβατον”. Εκεί χωρούσαν μερικά καβαλέτα, το τραπέζι όπου ξεκινούσε τα προσχέδια των έργων του, μπογιές, κραγιόνια κι ένα κρεβάτι».
Μιλάμε με την κεραμίστρια Χριστίνα Μόραλη, ανιψιά του κορυφαίου εικαστικού Γιάννη Μόραλη, και η συνομιλία μας γίνεται τηλεφωνικά από την Αίγινα. Από εκείνο το περίφημο ατελιέ-κατοικία που συνέδεσε άρρηκτα το όνομα και το έργο του Μόραλη με το νησί – εδώ εκτός των άλλων δημιούργησε τα μεγάλα αφαιρετικά έργα του. Τα ίχνη της παρουσίας του στο σπίτι είναι ακόμη ευδιάκριτα, όπως οι λεκέδες από τα χρώματά του στο πάτωμα.
Η περιοχή όπου βρίσκεται το εργαστήριο Μόραλη στην Αίγινα, ονομάζεται Πλακάκια, κοντά στο Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης. Διακόσια μέτρα μακριά από την οδό που τιμητικά πήρε το όνομα του Καζαντζάκη, σε ένα μεγάλο κτήμα το οποίο απέχει διακριτικά από την πολυκοσμία του κεντρικού δρόμου, ο αρχιτέκτονας Αρης Κωνσταντινίδης σχεδίασε εκεί, για τον ζωγράφο φίλο του, ένα κτίριο που στέγασε αυτό που επί πολλά χρόνια υπήρξε δεύτερο σπίτι του.
Η Αίγινα έγινε η δεύτερη πατρίδα του ζωγράφου. Από την πρώτη φορά που την επισκέφθηκε, θυμήθηκε την Πρέβεζα όπου περνούσε τα παιδικά του καλοκαίρια. Ετσι συνδέθηκε μαζί της συναισθηματικά και στην πορεία ανακάλυψε «το εκπληκτικό φως της», όπως συχνά έλεγε. Στη θερινή αιγινήτικη κατοικία του έφτανε κάθε χρόνο με τη Μεγάλη Εβδομάδα και επέστρεφε στο ατελιέ της οδού Δεινοκράτους τον Οκτώβριο.
Ο ζωγράφος, καθισμένος στον χώρο του σπιτιού που είχε ονομάσει «άβατον».
Το ατελιέ-κατοικία
«Σαν το κέλυφος της χελώνας που κουβαλά το σπίτι της», όπως ο ίδιος είχε παρατηρήσει για ένα ανάλογο οικοδόμημα, αυτό το ατελιέ-κατοικία τού προσέφερε όσα μπορούσε να επιθυμεί από την καλοκαιρινή του ζωή: έναν τεράστιο χώρο για να εργάζεται, ένα υπνοδωμάτιο για ξεκούραση όπου φτάνει κανείς ανεβαίνοντας εννέα πλατιά τσιμεντένια σκαλιά, κι έναν μικρότερο χώρο –τον μοναδικό με θέα τη θάλασσα– για να φιλοξενεί έναν ακόμη επισκέπτη.
Η Αίγινα έγινε η δεύτερη πατρίδα του ζωγράφου. Από την πρώτη φορά που την επισκέφθηκε, θυμήθηκε την Πρέβεζα, όπου περνούσε τα παιδικά του καλοκαίρια.
Η κατοικία υψώνεται πάνω σε μια βάση. Οι όψεις της ορίζονται από τοιχία που χωρίζονται από κενά. Ο Κωνσταντινίδης, ένας διανοούμενος αρχιτέκτονας, έγραψε γι’ αυτά τα κενά: «Δημιουργούν μεγάλα κάδρα τοπίων για τον κάτοικο-παρατηρητή που βρίσκεται εντός αλλά και εκτός του σπιτιού. Η διαδοχή των επάλληλων πέτρινων διαφραγμάτων εντείνει την προσήλωση του βλέμματος σε μακρινά ή κοντινά τοπία».
Το κτίριο ολοκληρώθηκε το 1978 και ο ζωγράφος, όπως λέει η ανιψιά του, δεν παρενέβη ποτέ στα σχέδια του φίλου του. «Δεν επεμβαίνεις στο έργο του καλλιτέχνη», σχολίαζε. Εκείνη την περίοδο στο νησί δημιουργήθηκε και η περίφημη «παρέα της Αίγινας». Οι φίλοι καλλιτέχνες, ο Νίκος Νικολάου, ο Χρήστος Καπράλος, ο Αλέκος Σπανούδης, μαζεύονταν τα βράδια μετά τις δουλειές τους στο σπίτι του γείτονα Νικολάου, κουβέντιαζαν, γελούσαν και καβγάδιζαν έως τα ξημερώματα.
Ο κήπος τώρα, όπως και τότε, είναι γεμάτος ελιές. Το σπίτι ανήκει πλέον στον γιο του ζωγράφου Κωνσταντίνο, ζωγράφος κι αυτός και ποιητής, που ζει στο Παρίσι. Στα προσεχή σχέδια της «Εταιρείας Μελέτης, Ερευνας και Προβολής της Νεοελληνικής Τέχνης – Εργαστήριο Γιάννης Μόραλης», μέλη της οποίας είναι ο Κωνσταντίνος, είναι η αξιοποίηση του εργαστηρίου του σπουδαίου εικαστικού. Το ατελιέ άνοιξε για το κοινό μία φορά το 2020, και φέτος θα υποδεχτεί μικρούς και μεγάλους για δύο εκδηλώσεις.
«Αγαπούσε περισσότερο την Αίγινα από την Αθήνα», λέει η κ. Μόραλη, όταν τη ρωτάμε για τη θέση που είχε το σπίτι στην καρδιά του. «Ετσι τουλάχιστον συμπεραίνω από τον χρόνο που περνούσε εδώ. Τελευταία φορά ήρθε το καλοκαίρι του 2009. Πριν φύγει χαιρέτησε τους φίλους του. Κλείδωσε το σπίτι όπως πάντα, κι επέστρεψε στην Αθήνα. Εφυγε από τη ζωή λίγους μήνες αργότερα».
Ανέκδοτα σχέδια από τα σπιράλ τετράδια που o Μόραλης χρησιμοποιούσε για να καταγράφει σκέψεις, να κρατάει σημειώσεις, να δημιουργεί προσχέδια των έργων του.
«Το ζωγραφιστό τετράδιο του Γιάννη», 2/9: Παράσταση αφήγησης για το έργο και τη ζωή του ζωγράφου. «Συνομιλίες», 3/9. Περφόρμανς που εξερευνά τη διαδικασία δημιουργίας ενός ζωγραφικού έργου μέσω μιας χορογραφικής σύνθεσης. Στο πλαίσιο του 13ου Aegina Fistiki Fest.
Όταν ένας Δήμος έχει κοινωνική πολιτική αυτή φαίνεται κάθε μέρα στα ζητήματα ουσίας!
Γιατί η κοινωνική πολιτική δεν είναι λόγια που τα παίρνει ο άνεμος αλλά πράξεις που μένουν, αφήνουν αποτύπωμα και παράγουν λύσεις που τις έχει ανάγκη ο κόσμος της δουλειάς, ο κόσμος που ζει στην πόλη και δεν μιλάει περί ανέμων και υδάτων από κήπους στην… Κερατέα και μπαλκόνια στην Πεντέλη!
Η κοινωνική πολιτική φαίνεται στην ενημέρωση των πολιτών για την ρύθμιση οφειλών σε κόκκινα δάνεια όπως αυτή που γίνεται σε συνεργασία Δήμου – ΕΚΠΟΙΖΩ, στην υποδειγματική λειτουργία των ΚΑΠΗ που έχουν γίνει πόλοι συνάντησης και εστίες ζεστασιάς, με τις διαλέξεις, τα δημιουργικά αλλά και ευχάριστα προγράμματα, την πρόληψη προβλημάτων υγείας, τις εκδρομές και τα μπάνια.
Φαίνεται στις δωρεάν ιατρικές εξετάσεις, σε προγράμματα όπως το «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους III» που με την ολοκλήρωση του θα λύσει -όχι στα λόγια αλλά στην πράξη- τα επιβιωτικά προβλήματα 14 οικογενειών, στις διαγενεακές δράσεις, τις αιμοδοσίες ζωής και τις ποικίλες δράσεις κατά του ρατσισμού και των διακρίσεων, στην καθημερινή στήριξη των πιο ευάλωτων, των ρομά και των γυναικών.
Η υποδειγματική κοινωνική πολιτική του Δήμου Αγίας Βαρβάρας φαίνεται στα ΚΑΠΗ που είναι υποδειγματικά για όλη τη Δυτική Αθήνα, στο Κέντρο Φιλίας και Αλληλεγγύης, στο Κέντρο Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων και βέβαια στο επιτυχημένο πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι».
Όπως φαίνεται και στο Κοινωνικό Φροντιστήριο όπου περισσότεροι από 100 μαθητές βρήκαν τη στήριξη που είχαν ανάγκη και μέσω αυτής τον δρόμο για την εξέλιξή τους, το Κοινωνικό παντοπωλείο από το οποίο λαμβάνουν άμεση στήριξη εκατοντάδες συμπολίτες μας, το Κοινωνικό Φαρμακείο με τακτική χορήγηση ειδών σε 200 άτομα.
Και βέβαια κοινωνική πολιτική σημαίνει παροχή συσσιτίου σε περισσότερα από 70 άτομα καθημερινά αλλά και η παροχή υπηρεσιών υγιεινής και φροντίδας σε όποιους συμπολίτες μας δεν έχουν ούτε αυτή τη στοιχειώδη δυνατότητα.
Γιατί «Αγία Βαρβάρα Πρώτη ξανά» και Λάμπρος Μίχος σημαίνουν ότι η αξιοπρέπεια και η κοινωνική αλληλεγγύη είναι πάλι εδώ, σε πείσμα όσων θέλουν την πόλη μας καθηλωμένη για να μπορούν να παρλάρουν σαν κομμένες κεφαλές!
Μια ξεχωριστή καλοκαιρινή μουσική βραδιά υπόσχεται να χαρίσει στους δημότες και τους επισκέπτες της πόλης ο Δήμος Αγίας Βαρβάρας τη Δευτέρα 29 Ιουνίου, στις 8:00 το βράδυ, στο Άλσος Δόξης, με ελεύθερη είσοδο για όλους.
Η εκδήλωση με τίτλο «Καλοκαιρινή Συναυλία – Τα πιο ωραία λαϊκά» εντάσσεται στο πολιτιστικό πρόγραμμα του Δήμου και φιλοδοξεί να προσφέρει μια βραδιά γεμάτη μελωδίες, αναμνήσεις και αγαπημένα λαϊκά τραγούδια που έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στο ελληνικό μουσικό στερέωμα.
Στη συναυλία συμμετέχει ο Dionisos μαζί με το Τμήμα Σύγχρονου Τραγουδιού του Δημοτικού Ωδείου Αγίας Βαρβάρας, ενώ τη μουσική συνοδεία αναλαμβάνουν οι καταξιωμένοι μουσικοί Γιώργος Κωνσταντόπουλος και Δημήτρης Αρμούτης στο μπουζούκι, καθώς και η Στέφη Μαραγκοπούλου στο πιάνο.
Ο Δήμος Αγίας Βαρβάρας συνεχίζει να επενδύει στον πολιτισμό και στη δημιουργία ποιοτικών εκδηλώσεων που φέρνουν κοντά τους πολίτες, προσφέροντας ευκαιρίες ψυχαγωγίας και πολιτιστικής έκφρασης σε όλη την τοπική κοινωνία. Η καλοκαιρινή αυτή μουσική συνάντηση αναμένεται να αποτελέσει μία ακόμη όμορφη βραδιά κάτω από τον αττικό ουρανό, με αγαπημένα τραγούδια, ζωντανή μουσική και τη συμμετοχή των πολιτών σε μια γιορτή αφιερωμένη στο ελληνικό λαϊκό τραγούδι.
Μια ξεχωριστή κινηματογραφική βραδιά προσφέρει ο Δήμος Αγίας Βαρβάρας στους δημότες, με ελεύθερη είσοδο για τη δωρεάν προβολή της πολυβραβευμένης ταινίας «Αμελί», την Πέμπτη 25 Ιουνίου στις 21:00, στο ανακαινισμένο Cine Πάνθεον.
Η αγαπημένη γαλλική ταινία του Ζαν-Πιερ Ζενέ αφηγείται την ιστορία της Αμελί Πουλέν, μιας νεαρής γυναίκας με πλούσια φαντασία, η οποία αποφασίζει να αλλάξει προς το καλύτερο τη ζωή των ανθρώπων γύρω της. Μέσα από μια σειρά μικρών αλλά καθοριστικών πράξεων καλοσύνης, ανακαλύπτει τελικά και η ίδια τον δρόμο προς την αγάπη και την προσωπική ευτυχία.
Πρόκειται για μία από τις πιο δημοφιλείς και πολυβραβευμένες ευρωπαϊκές ταινίες των τελευταίων δεκαετιών, που έχει αγαπηθεί από το κοινό σε όλο τον κόσμο. Η προβολή αποτελεί παράλληλα μια πρόσκληση προς τους δημότες να γνωρίσουν το ανανεωμένο Cine Πάνθεον, τον θερινό κινηματογράφο της πόλης, ο οποίος περνά σε μια νέα εποχή.
Το αμφιθεατρικό «Πάνθεον», που εντάχθηκε το 1998 στο δίκτυο θερινών κινηματογράφων του Υπουργείου Πολιτισμού και συμπληρώνει φέτος 28 χρόνια λειτουργίας, αναβαθμίζεται αισθητικά και λειτουργικά, διατηρώντας παράλληλα τον μοναδικό του χαρακτήρα. Χτισμένο στο κατάφυτο πρανές του βουνού, με πανοραμική θέα προς την Ακρόπολη και μέσα σε ένα δροσερό φυσικό περιβάλλον, το Cine Πάνθεον φιλοδοξεί να προσφέρει μια αναβαθμισμένη κινηματογραφική εμπειρία στους κατοίκους της Αγίας Βαρβάρας.
Η συνεργασία με ανθρώπους που αγαπούν και γνωρίζουν σε βάθος την τέχνη του κινηματογράφου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ένα ποιοτικό πρόγραμμα προβολών και νέες πολιτιστικές εμπειρίες για το κοινό.
Η είσοδος είναι ελεύθερη για όλους τους δημότες, σε μια βραδιά που συνδυάζει τον ποιοτικό κινηματογράφο με τη γνωριμία του ανακαινισμένου θερινού σινεμά της πόλης.