Η 27η Αυγούστου είναι η 239η ημέρα του έτους κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο και 240η σε δίσεκτα έτη. Είναι η ημέρα -με το Γρηγοριανό Ημερολόγιο- κατά την οποία αρχίζει το τέλος της μεγαλύτερης σύγχρονης περιπέτειας του ελληνισμού: της Μικρασιατικής Εκστρατείας.
Στις 27 Αυγούστου 1770 γεννήθηκε ο Γερμανός φιλόσοφος Γκέοργκ Βίλχελμ Φρήντριχ Χέγκελ, κύριος εκπρόσωπος του γερμανικού ιδεαλισμού.
Το 1890 ο Μαν Ρέι, σπουδαίος Αμερικανός φωτογράφος και καλλιτέχνης. Το 1905 ο Άρης Βελουχιώτης.
Στις 27 Αυγούστου 1922 οι Τούρκοι κατακρεουργούν το Χρυσόστομο, Μητροπολίτη της Σμύρνης. Έχουν μόλις μπει στην πόλη, σφραγίζοντας το τέλος της, όπως και αυτό του ελληνισμού της Μικράς Ασίας.
Η μεγάλη ιδέα μετατρέπεται σε μεγάλη περιπέτεια
Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσµίου Πολέµου (1914-1918) η Οθωµανική Αυτοκρατορία επέλεξε να ταχθεί µε την πλευρά των Γερμανών και την Αυστροουγγαρία που θα ηττηθούν, κάτι που θα έχει ως συνέπεια το διαµελισµό και την κατάρρευση του σουλτανάτου.
Η αλήθεια βέβαια είναι ότι ήταν μια προαποφασισμένη διάλυση, που απλώς περίμενε την αφορμή για να συμβεί. Περίπου το 80% των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, του «μεγάλου ασθενούς» μοιράζεται µεταξύ των νικητών. Στο τραπέζι της µοιρασιάς παρακάθεται το καλοκαίρι του 1920 και ο Ελληνας πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, ευρισκόμενος μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία.
Να αναστήσει τη Μεγάλη Ελλάδα.
Με τη Συνθήκη των Σεβρών, η οποία σφράγισε το τέλος του μεγάλου πολέμου και έβαλε ταφόπλακα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, η Ελλάδα αποκτά νησιά του Αιγαίου, την Ανατολική Θράκη µέχρι τα πρόθυρα της Κωνσταντινούπολης και τη δυνατότητα άσκησης κυριαρχικών δικαιωµάτων στην περιοχή της Σµύρνης που τίθεται υπό ελληνική διοίκηση, προβλέποντας ότι μετά από πέντε χρόνια θα διεξαγόταν δηµοψήφισµα για το εάν ο τοπικός πληθυσµός επιθυµούσε να ενσωµατωθεί στην επικράτειά µας.
Από τον Μάιο του 1919 έχει αποβιβαστεί στη Σµύρνη μια µεραρχία του Ελληνικού Στρατού µε σκοπό την προστασία των χριστιανών της περιοχής.
Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας είναι ενθουσιασμένοι και ο Βενιζέλος επιστρέφει στην Αθήνα θριαµβευτής, θεωρώντας ότι έχει κάνει πραγματικότητα το όνειρο της Μεγάλης Ιδέας. «Σας φέρνω την Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» είχε πει τότε, εννοώντας το Αιγαίο, το Ιόνιο, τη Μεσόγειο, τον Εύξεινο Πόντο και την Προποντίδα. Η Βουλή τον ανακηρύσσει «άξιον της Ελλάδος ευεργέτην και σωτήρα της πατρίδος».
Τότε ήταν που ο Βενζέλος έκανε το μεγαλύτερο λάθος της πολιτικής του ζωής, ένα λάθος μοιραίο για τον Ελληνισμό: Προκηρύσσει πρόωρες εκλογές για τον Οκτώβριο του 1920 θεωρώντας ότι θα τις κερδίσει διά περιπάτου.
Τις χάνει, όμως, και όχι απλώς τις χάνει, αλλά τις κερδίζει ο μέχρι πρότινος έκπτωτος και γερμανόφιλος βασιλιάς Κωνσταντίνος Α’. Στις εκλογές που διεξάγονται την 1η Νοεµβρίου το Κόµµα Φιλελευθέρων θα λάβει το 50,31% των ψήφων έναντι 49,36% της Ηνωµένης Αντιπολιτεύσεως υπό τον ∆ηµήτριο Γούναρη, που έχει συνασπίσει όλα τα άλλα κόµµατα.
Λόγω του εκλογικού συστήµατος, όµως, οι αντιβενιζελικοί θα κερδίσουν 256 έδρες έναντι 110 των αντιπάλων τους. Ο Βενιζέλος δεν θα καταφέρει να εκλεγεί ούτε καν βουλευτής. Αυτοεξορίζεται στο Παρίσι και μόλις τέσσερις µήνες µετά τη Συνθήκη των Σεβρών το πολιτικό τοπίο έχει αλλάξει εντελώς. Όπως και η αντιµετώπισή µας από τις Μεγάλες ∆υνάµεις.
Η μεγάλη ανατροπή
Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος είναι ανεπιθύµητος για τους συµµάχους, οι οποίοι πλέον έχουν αμφιβολίες για τα όσα έδωσαν στην Ελλάδα με τη Συνθήκη των Σεβρών. Τον ίδιο καιρό στην Τουρκία το εθνικιστικό κίνηµα υπό τον Κεµάλ Ατατούρκ συνεχώς γιγαντώνεται. Ζητά αναθεώρηση της Συνθήκης και αποκτά ερείσµατα στις Μεγάλες ∆υνάµεις.
Η νέα κυβέρνηση και το Παλάτι είχαν πλέον απέναντί τους όχι µόνο τον Ατατούρκ αλλά και τους συµµάχους. Και όµως αποφασίζουν να εκστρατεύσουν στα βάθη της Ανατολίας. Ο ελληνικός στρατός βγαίνει από την πόλη της Σµύρνης και αρχίζει να καταδιώκει τους Τούρκους.
Οι νίκες είναι σαρωτικές. Το Μάρτιο του 1921 καταλαµβάνεται το Αφιόν Καραχισάρ, ενώ τον Ιούνιο οι Νεότουρκοι κινδυνεύουν να κυκλωθούν από τον Ελληνικό Στρατό στο Εσκί Σεχίρ. Το εκστρατευτικό σώµα των 120.000 στρατιωτών υπό τον στρατηγό Αναστάσιο Παπούλα παίρνει εντολή να συνεχίσει διασχίζοντας την Αλµυρά Έρηµο.
Τον Αύγουστο του 1921 διεξάγεται μεγάλη µάχη στον Σαγγάριο ποταµό. Την ελληνική προέλαση ακολουθεί µια µακρά περίοδος αδράνειας και από τις δύο πλευρές. Ο ανεφοδιασµός σε τρόφιµα και πυροµαχικά γίνεται όλο και πιο προβληµατικός, ενώ οι άνδρες έχουν εξαντληθεί.
Ο Ατατούρκ συνεχίζει τη στρατολόγηση νέων δυνάµεων, ενώ προβαίνει σε µυστική συµφωνία µε τη Σοβιετική Ενωση προκειµένου να του παραχωρήσουν πολύτιµο εξοπλισµό, µε αντάλλαγµα τον έλεγχο περιοχών στα σύνορα µε την Τουρκία.
Η τουρκική αντεπίθεση θα ξεκινήσει έναν χρόνο αργότερα, τον Αύγουστο του 1922. Μέσα σε λίγες εβδοµάδες ο εξασθενηµένος Ελληνικός Στρατός έχει υπό τον έλεγχό του πλέον µόνο τη Σµύρνη. Ο Κεμάλ είναι αποφασισμένος να πετάξει τους Έλληνες στη θάλασσα.
Η κυβέρνηση των Αθηνών διατάσσει την εκκένωση της Μικράς Ασίας. Τα τελευταία στρατεύµατα του Ελληνικού Στρατού θα εγκαταλείψουν τα παράλια και τρεις ηµέρες αργότερα οι πρώτοι οπλισµένοι Τούρκοι µπαίνουν στη Σµύρνη και αρχίζουν να σφάζουν χιλιάδες Ελληνες Μικρασιάτες, καίγοντας εκ θεμελίων την πόλη.
Τα υπόλοιπα είναι η πιο μαύρη σελίδα της σύγχρονης ιστορίας μας.
Η 27η Αυγούστου στην Ιστορία
1922. Τα τελευταία ελληνικά τμήματα εγκαταλείπουν τη Σμύρνη. Στις 11 π.μ. εμπροσθοφυλακή του τουρκικού ιππικού εισέρχεται στην πόλη, ενώ τις βραδυνές ώρες φτάνει και μία μεραρχία πεζικού. Οι Τούρκοι πυρπολούν την πόλη και προβαίνουν σε σφαγές του ελληνικού πληθυσμού της. Μεταξύ των σφαγιασθέντων είναι και ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος. Η πυρκαγιά θα συνεχιστεί έως τις 3 Σεπτεμβρίου, μεταβάλλοντας την πόλη σε σωρό ερειπίων.
1933, Βερολίνο. Γιορτή της ναζιστικής νεολαίας, κατά την οποία οι νέοι σχηματίζουν τη σβάστικα.
1936, Αθήνα. Ο Βρετανός μονάρχης, Εδουάρδος Η’, με την αρραβωνιαστικιά του, Γουόλις Σίμσον, στους δρόμους της Αθήνας, κατά τη διάρκεια μιας περιήγησής τους στην πόλη.
1944, Παρίσι. Μέσα από το συγκεντρωμένο πλήθος των Παριζιάνων που πανηγυρίζουν για την απελευθέρωση της πόλης τους από τους Γερμανούς, ο στρατηγός Σαρλ Ντε Γκολ διασχίζει την πόλη από την Αψίδα του Θριάμβου ως την πλατεία Ομονοίας.
1965, Νίκαια. Οι χορευτές Ρούντολφ Νουρέγιεφ και Μαργκό Φοντέιν, σε παράσταση της «Λίμνης των Κύκνων» με το Αυστραλιανό Μπαλέτο, στη Νίκαια της Γαλλίας.
1985, Μασαχουσέτη. Το Yugo κάνει την παρθενική του εμφάνιση στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ντίλερ στις περισσότερες πολιτείες λένε ότι κυριολεκτικά βομβαρδίζονται με παραγγελίες για το γιουγκοσλαβικό αυτοκίνητο που είναι το φθηνότερο που μπορεί να αγοράσει κανείς στη χώρα.
1971, Νέα Υόρκη. Οι κάτοικοι της Νέας Υόρκης είναι αντιμέτωποι με πρωτόγνωρες βροχοπτώσεις, οι οποίες είναι συνέπεια του τυφώνα Ντόρια που ανεβαίνει στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ από τα νότια.
1992, Σαράγιεβο. Μια γιατρός στο νοσοκομείο του Σαράγεβο περιθάλπει το 10χρονο Αντνάν Μέμιτς, ο οποίος τραυματίστηκε σοβαρά από έκρηξη όλμου ενώ περίμενε στην ουρά για να πάρει ψωμί. Τρεις άνθρωποι σκοτώθηκαν στην ίδια επίθεση και 20 τραυματίστηκαν. Οι Σέρβοι βομβαρδίζουν ασταμάτητα την πόλη τις τελευταίες μέρες από τους γύρω λόφους.
1995, Βιέννη. Μέλη της γερμανικής ομάδας σκυταλοδρομίας 4×100 φορούν κοστούμια του Μότσαρτ, παρουσιάζοντας τα χάλκινα μετάλλιά τους μετά την τελετή απονομής στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Κολύμβησης στη Βιέννη. Η Ρωσία κέρδισε το χρυσό και η Ουγγαρία το ασημένιο μετάλλιο.
2007, Ινδονησία. Το ηφαίστειο Anak Krakatau εκτοξεύει πετρώματα και λάβα, ενώ ένα αλιευτικό σκάφος διακρίνεται μπροστά του, μεταξύ της Ιάβας και της Σουμάτρας στην Ινδονησία. Το ηφαίστειο, γνωστό ως «το παιδί του Κρακατόα», έκανε μια εντυπωσιακή έκρηξη, η οποία, όμως, δεν ήταν τίποτα σε σύγκριση με αυτό που συνέβη το 1883 στο ίδιο σημείο, όταν ο γονιός του έδωσε την πιο μεγάλη έκρηξη στην καταγραμμένη ιστορία.
Η 14η Σεπτεμβρίου δεν είναι μια απλή ημερομηνία στο ημερολόγιο.
Είναι ημέρα μνήμης, πόνου και ιστορικού χρέους. Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. «Η Σμύρνη μάνα καίγεται…»
Το 1922 η Σμύρνη παραδόθηκε στις φλόγες και στον τρόμο. Έλληνες δολοφονήθηκαν, σφαγιάστηκαν, κακοποιήθηκαν και εκδιώχθηκαν βίαια από τις πατρογονικές τους εστίες, μέσα στην επικράτηση των κεμαλικών δυνάμεων. Πίσω από τους αριθμούς υπήρχαν άνθρωποι. Μανάδες που έχασαν τα παιδιά τους. Παιδιά που έμειναν ορφανά. Οικογένειες που ξεκληρίστηκαν. Άνθρωποι που μέσα σε λίγες ώρες έχασαν το σπίτι τους, την περιουσία τους, την πατρίδα τους, ακόμη και τους δικούς τους ανθρώπους.
Στην προκυμαία της Σμύρνης γράφτηκαν σκηνές φρίκης που έμειναν ανεξίτηλες στην ιστορική μνήμη. Μπροστά η θάλασσα. Πίσω οι φλόγες. Γύρω ο θάνατος. Χιλιάδες απελπισμένοι άνθρωποι αναζητούσαν έναν δρόμο σωτηρίας. Ένας Ελληνισμός αιώνων ξεριζωνόταν μέσα στο αίμα και στη φωτιά. Δεν ήταν απλώς μια «δύσκολη στιγμή» της Ιστορίας.
Ήταν η κορύφωση χρόνων διωγμών, εκτοπίσεων, σφαγών και της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Και αυτή η ιστορική μνήμη δεν μπορεί ούτε να παραγραφεί ούτε να σβήσει. Όσοι κατάφεραν να σωθούν πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς. Άφησαν πίσω σπίτια, εκκλησίες, σχολεία, γειτονιές και τους τάφους των προγόνων τους.
Έφτασαν στην Ελλάδα με ελάχιστα υπάρχοντα, αλλά κουβαλώντας έναν ολόκληρο πολιτισμό. Και ξανασηκώθηκαν. Έχτισαν από την αρχή τις ζωές τους, δημιούργησαν συνοικίες και πόλεις και έφεραν μαζί τους τη μουσική, τις γεύσεις, τις παραδόσεις, την πίστη και την ψυχή της Μικράς Ασίας.
Ρίζωσαν ξανά, χωρίς ποτέ να ξεχάσουν τις αλησμόνητες πατρίδες. 104 χρόνια μετά, δεν ξεχνάμε και δεν ωραιοποιούμε την Ιστορία.
Δεν ξεχνάμε τους νεκρούς. Δεν ξεχνάμε τις σφαγές. Δεν ξεχνάμε τους διωγμούς. Δεν ξεχνάμε τον βίαιο ξεριζωμό. Δεν ξεχνάμε τη Γενοκτονία.
Γιατί η ιστορική μνήμη δεν είναι μίσος απέναντι στους λαούς.
Είναι χρέος απέναντι στους νεκρούς και απαίτηση να μη σβήσουν ποτέ από την Ιστορία ούτε τα θύματα ούτε οι ευθύνες των θυτών.
«Η Σμύρνη μάνα καίγεται…»Η Σμύρνη κάηκε. Ο Μικρασιατικός Ελληνισμός ξεριζώθηκε μέσα στο αίμα.
Η 31η Αυγούστου του 1922 έχει χαραχτεί στην ελληνική συλλογική μνήμη ως η ημέρα έναρξης της Kαταστροφής της Σμύρνης που αποτέλεσε και τον τραγικό επίλογο της Μικρασιατικής Καταστροφής.
Στις 31 Αυγούστου του 1932, όταν συμπληρώνονταν δέκα μόλις χρόνια από τα τραγικά εκείνα γεγονότα όλα ήταν ακόμα νωπά. Γράφουν όχι ιστορικοί αλλά εκείνοι που έζησαν την ανείπωτη τραγωδία.
«Είνε η σημερινή, η τραγικώτατη επέτειος του εμπρησμού της Σμύρνης. Το μίσος και η διαβολική μανία της καταστροφής του Ασιάτου βαρβάρου, σαν σήμερα προ δέκα χρόνων, έβαλαν φωτιά από “δεκατέσσερες μεριές” στη Σμύρνη, τη Σμύρνη την ελληνική, τη Σμύρνη την αξέχαστη, τη Σμύρνη τη χιλιοτραγουδισμένη, τη Σμύρνη μας, τη Σμύρνη μας, τη Σμύρνη μας. (…)
»Ο Νουρεδίν, βαλής της Σμύρνης, αυτός εμελέτησεν, εσχεδίασε, διέταξε τον εμπρησμόν και έκανεν ό,τι εχρειάζετο διά να υπάρξη ο εμπρησμός αυτός αποφασιστικός. (…)
»Η πολιτική, η διπλωματία, η “λήθη” των περασμένων καλά και άγια. Αλλά υπήρχε κάτι καλλίτερον και κάτι αγιώτερον από όλα αυτά. Το αίμα των ανθρώπων που εχύθη εκεί πέρα μια μέρα σαν αυτή προ δέκα χρόνων.
»Η επίσημη πολιτική μιας χώρας έχει το δικαίωμα και μάλιστα και το καθήκον να ξέρη να ξεχνά. Ημείς οι άλλοι οφείλομεν να πειθαρχούμε. Σύμφωνοι. Αλλ’ αυτό μας το καθήκον δεν σημαίνει διόλου πως πρέπει και να ξεχνάμε. (…)
»Η γενεά η δική μας, η γενεά που έζησε τη χαρά του λευτερωμού της Σμύρνης, αλλά και τον ανείπωτο πόνο της καταστροφής και του χαμού της, δεν μπορεί και ούτε πρέπει να ξεχάση. Να σφίξη την καρδιά, να δαγκώση τα χείλη, να πειθαρχήση; Ναι. Αλλά μόνον αυτά. Να ξεχάση; Ποτέ. Πώς θα μπορούσε πρώτον να ξεχάση; Και πώς δεύτερον δεν θα πρόδιδε τον πόνο της- δηλαδή ό,τι την ανυψώνει περισσότερο – αν, έστω τα κατάφερνε να λησμονήση;
»Να ξεχάσωμε; Εμείς δεν μπορούμε να ξεχάσωμε. Λοιπόν θα θυμόσαστε! Θα θυμόσατε πάντα!
Ο εμπρησμός
»Σαν σήμερα το απόγευμα, κατά τας 2 η ώρα, μυστηριωδώς ενεφανίσθη εις τη Σμύρνη η φωτιά. Από δύο – τρία σημεία. Πού πρώτα; Ποιος ξέρει; Στην Αγία Κατερίνη; Στ’ Αρμένικα; Στα Γυαλάδικα; Στο νοσοκομείο; Ποιος θα μπορούσε να το πη; Αι πληροφορίαι συγκρούονται και το πράγμα είναι ευεξήγητο, διότι οι διάφοροι αυτόπται αποδίδουν την αρχή της φωτιάς εις το σημείον που υπέπεσε πρώτον στην αντίληψι του καθενός. Αλλά τα σημεία εις τα οποία ενεφανίσθη ταυτοχρόνως η φωτιά ήσαν πολλά γιατί και το κακόν ήταν ωργανωμένον. (…)
»Ο λοχαγός κ. Παπαϊωάννου, εις το ημερολόγιόν του (…) γράφει ότι κατέστη αδύνατον να γνωσθή από πού πρώτον εξεπήδησαν αι φλόγες που έκαναν τη Σμύρνη στάχτη και περιορίζεται με λιτότητα στρατιωτικήν να γράψη τα εξής:
Την Τετάρτην το απόγευμα ήρχισεν από πολλά σημεία η πυρκαϊά της Σμύρνης, την δε νύχτα από της φλόγες εφωτίζετο ολόκληρος η Σμύρνη και ο λιμήν.
»Έτσι η Σμύρνη, “η κορώνα της Ιωνίας”, όπως λέγει ο κ. Προκοπίου εις ένα ωραίο βιβλιαράκι του – «η Σμύρνη με τους χαρούμενους χριστιανικούς μαχαλάδες της και τα ντουρσέκια της, με τα χαριτωμένα σπιτάκια της, με τα σαχνισίνια της, με τα μερακλίδικα και στολισμένα με γλάστρες μπαλκόνια της, με της είκοσι μεγάλες εκκλησίες και τα καμπαναριά της, το μουσείο και τη βιβλιοθήκη και τα σχολεία της, με την ευαγγελική της σχολή, πνευματικό φάρο της ελληνικής Μικράς Ασίας και το νοσοκομείο της, η Σμύρνη με τα πλούτη της και τα φώτα της και της ωμορφιές της, η Σμύρνη η ζηλευτή και χαριτωμένη, η γεμάτη μαγεία, η καμαρωτού, η ανοιχτόκαρδη, η φιλόξενη, η εύθυμη, η τιμημένη, η θρήσκα, η Ελληνοπούλα, η Γκιαούρ Ισμίρ, έγινε σε λίγες ώρες μια φοβερή κόλασις φωτιάς και καπνού, για να καταλήξη σε δυό μέρες ένα φρικτό καρβουναριό γεμάτο αποκαΐδια, μια πελώρια έκτασις ερειπίων και φοβεράς άσβολης από την οποίαν ανεδίδετο επί ημέρας η φρικιαστική τσίκνα καμένων σαρκών, ζώων και άνθρωπων που απετεφρώθησαν μέσα στα σπίτια φρικτά ολοκαυτώματα».
Στην προκυμαία
»Όσω για της σκηνές της φρίκης και της κολάσεως που εξετυλίχθησαν τότε, ποιος θα είχε το κουράγιο να της περιγράψη; Ποιος θα μπορούσε να δώση μίαν έστω και μόνον σχετικώτατα αξία της φρίκης, της πραγματικότητος εντύπωσι από της τραγωδίες που εξετυλίχθησαν εκείνη την Τετάρτη ιδίως, εις τους δρόμους και της συνοικίες της Σμύρνης;
»Πώς θα ήτο δυνατόν να περιγραφή η σκηνή του καταποντισμού της γκαζελίνης, της μεγάλης βενζινακάτου η οποία αναποδογύρισε υπό το βάρος του αμέτρου κόσμου των γυναικοπαίδων τα οποία διωκόμενα από τη φωτιά και το βόλι ή το φάσγανον των εμπρηστών και των σφαγέων εζητούσαν τη σωτηρία όπου μπορούσαν;
»Ποιος θα πη για της Ελληνοπούλες που ητιμάσθησαν εμπρός εις τα μάτια ανίσχυρων αδελφών ή πατέρων, για τις μάνες από της ανοιχθείσες με σκληρότατον αστσάλι κοιλιές των οποίων απεσπάσθησαν οι άωροι καρποί;
»Ποιος για τα παλληκάρια που εσφάγησαν σαν αρνιά; Ποιος για τους ιερείς που εκρεμάσθησαν; (…) Για τους γέρους που αφέθηκαν να καούν σαν ποντίκια μέσα εις τα πυρπολούμενα σπίτια, ποιος για την αγωνία των ανθρώπων που ηναγκάσθησαν να καταφύγουν εις τους τάφους του νεκροταφείου, διαμφισβητούντες μια γωνιά από τους σκελετούς και τα λείψανα, διότι είχε πραγματοποιηθή η φρίκη που ο λαός εικονίζει με την σπαρακτικήν επίκλησιν “εβγάτε πεθαμμένοι να μπουν οι ζωντανοί”;
28 χρόνια μετά τις δολοφονίες των Τάσου Ισαάκ και Σολωμού Σολωμού, από τους Τούρκους στην περιοχή της Νεκρής Ζώνης στη Δερύνεια, η μνήμη τους παραμένει ζωντανή.
Το απόγευμα οι δρόμοι της ελεύθερης Κύπρου γέμισαν με μοτοσικλετιστές που επανέλαβαν την ανάγκη επικράτησης της μνήμης απέναντι στη λήθη και το αίτημα για δικαίωση των θυσιών των δυο παλικαριών.
Στη Λευκωσία οι μοτοσικλετιστές συγκεντρώθηκαν στο ΓΣΠ.
Το διήμερο οδοιπορικό μνήμης και αντίστασης από την «Πρωτοβουλία Μνήμης Ισαάκ – Σολωμού», έχει κεντρικό πυρήνα τις τέσσερις βουνοκορφές της ελεύθερης Κύπρου και ορίζοντα τον κατεχόμενο Πενταδάκτυλο.
Μοτοσικλετιστές, δρομείς, ποδηλάτες και κολυμβητές, καταλήγουν στο κοιμητήριο Παραλιμνίου, όπου βρίσκονται οι τάφοι των δυο ηρώων. Εκεί, όπου είναι θαμμένοι οι δύο ήρωες, πλήθος κόσμου μαζεύτηκε για να τιμήσει τη θυσία τους. Στο σημείο βρέθηκε η ανταποκρίτρια του Alpha σε Λάρνακα και ελεύθερη Αμμόχωστο, Κατερίνα Ιωάννου.
Οι εκδηλώσεις θα ολοκληρώνονται στο κατοχικό οδόφραγμα της Δερύνειας, όπου αρκετοί από τους συμμετέχοντες θα διανυκτερεύσουν.
Την Κυριακή 11 Αυγούστου ήταν η 28η επέτειος της δολοφονίας των δυο ηρώων και το μνημόσυνο θα τελεστεί από τον ιερό ναό Αγίου Δημητρίου στο Παραλίμνι.