Ένα πρωτοποριακό για την εποχή του σύστημα πρόληψης και αντιμετώπισης των πυρκαγιών λειτουργεί εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια στο βουνό της Αγίας Βαρβάρας, στην περιοχή του Πάνθεον. Πρόκειται για τους εννέα μεγάλους υδροβολείς, τα γνωστά στους κατοίκους «κανονάκια», τα οποία εκτοξεύουν νερό στο πευκόδασος, συμβάλλοντας στη διατήρηση της υγρασίας και στην αντιπυρική προστασία του πολύτιμου πνεύμονα πρασίνου της πόλης.

Το σύστημα εγκαταστάθηκε το 1995, κατά την πρώτη δημαρχιακή θητεία του Λάμπρου Μίχου. Σύμφωνα με τις δημόσιες αναφορές του Δήμου, αλλά και δηλώσεις της δημοτικής αρχής, η σύλληψη της ιδέας και η πρωτοβουλία για την εφαρμογή της ανήκαν στον ίδιο τον Λάμπρο Μίχο, σε μία εποχή κατά την οποία αντίστοιχες μόνιμες υποδομές πρόληψης δασικών πυρκαγιών ήταν εξαιρετικά σπάνιες σε επίπεδο Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Πώς λειτουργεί το σύστημα

Η εγκατάσταση αποτελείται από γεώτρηση, δεξαμενή νερού και εννέα υδροβολείς, τοποθετημένους σε κατάλληλα σημεία του βουνού. Οι εκτοξευτήρες πραγματοποιούν καταιονισμό σε μεγάλες επιφάνειες του πευκοδάσους, αυξάνοντας την υγρασία της βλάστησης και του εδάφους και περιορίζοντας, κατά το δυνατόν, τις συνθήκες που ευνοούν την εκδήλωση και την ταχεία εξάπλωση μιας φωτιάς.

Η κεντρική δεξαμενή που τροφοδοτεί το σύστημα έχει χωρητικότητα 1.000 κυβικών μέτρων, ενώ μπορεί να αξιοποιηθεί και από την Πυροσβεστική Υπηρεσία σε περίπτωση ανάγκης.

Η λειτουργία των υδροβολέων δεν γίνεται τυχαία. Σύμφωνα με ενημέρωση του Δήμου, η συχνότητα και η ποσότητα του νερού προσαρμόζονται ανάλογα με τον ημερήσιο δείκτη επικινδυνότητας πυρκαγιάς, την υγρασία του εδάφους και την ανάγκη εξοικονόμησης των υδάτινων πόρων. Το σύστημα ελέγχεται και συντηρείται τακτικά.

Πρόληψη και άμεση αντιμετώπιση

Η μεγάλη αξία του συγκεκριμένου έργου βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην κατάσβεση μιας πυρκαγιάς. Ο βασικός του ρόλος είναι προληπτικός: οι επαναλαμβανόμενοι καταιονισμοί διατηρούν υψηλότερα τα επίπεδα υγρασίας στο πευκόδασος κατά τις θερμές και ξηρές ημέρες του καλοκαιριού.

Ταυτόχρονα, σε περίπτωση εκδήλωσης φωτιάς κοντά στην περιοχή που καλύπτουν οι υδροβολείς, το σύστημα μπορεί να προσφέρει πολύτιμο χρόνο μέχρι να φτάσουν και να αναπτυχθούν πλήρως οι δυνάμεις της Πυροσβεστικής. Παράλληλα, η μεγάλη δεξαμενή αποτελεί ένα άμεσα διαθέσιμο απόθεμα νερού για τις ανάγκες της επιχείρησης.

Σύμφωνα με τον Δήμο Αγίας Βαρβάρας, πρόκειται για το πρώτο σύστημα αυτού του τύπου που εφαρμόστηκε στην Ελλάδα σε δημοτικό πευκόδασος και συνεχίζει να λειτουργεί από το 1995. Παρότι δεν εντοπίσαμε δημοσιευμένη ανεξάρτητη καταγραφή όλων των αντίστοιχων εγκαταστάσεων της χώρας, είναι αναμφισβήτητο ότι για τα δεδομένα της εποχής αποτέλεσε μία ιδιαίτερα πρωτοποριακή πρωτοβουλία.

Μία ολοκληρωμένη αντιπυρική οχύρωση

Τα «κανονάκια» αποτελούν σήμερα ένα μόνο τμήμα του συνολικού σχεδιασμού Πολιτικής Προστασίας της Αγίας Βαρβάρας. Ο Δήμος διαθέτει ακόμη υδροφόρο όχημα χωρητικότητας 10 κυβικών μέτρων με δυνατότητα πυρόσβεσης, δύο πυροσβεστικά οχήματα 4Χ4, drone για την επιτήρηση της περιοχής, φορτηγό με αρπάγη, μηχάνημα έργου και οργανωμένο σχέδιο αποψιλώσεων και καθαρισμών.

Το 2025 ξεκίνησαν επιπλέον εργασίες αποκλάδωσης, αραίωσης της βλάστησης, καθαρισμού και απομάκρυνσης της καύσιμης ύλης σε έκταση περίπου 340 στρεμμάτων στην περιοχή Πάνθεον, στο πλαίσιο του προγράμματος «Antinero 4». Οι εργασίες αυτές συνδυάζονται με τη δημιουργία και συντήρηση αντιπυρικής ζώνης, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την προστασία της πόλης και του βουνού.

Τρεις δεκαετίες μετά την εγκατάστασή τους, οι εννέα υδροβολείς εξακολουθούν να υπενθυμίζουν ότι η αποτελεσματική δασοπροστασία δεν αρχίζει τη στιγμή που εμφανίζονται οι πρώτες φλόγες. Αρχίζει πολύ νωρίτερα, με σχεδιασμό, πρόληψη, συντήρηση των υποδομών και πολιτική βούληση.

Η πρωτοβουλία του 1995 παραμένει μέχρι σήμερα ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένας Δήμος μπορεί να αξιοποιήσει την τεχνολογία και τους διαθέσιμους φυσικούς πόρους, δημιουργώντας μία μόνιμη ασπίδα προστασίας για το βουνό, την πόλη και τους κατοίκους της.

.

.

.